De wettelijke regeling voor de bescherming van het archeologisch patrimonium.

In 1993 werd in Vlaanderen eindelijk het archeologie-gebeuren wettelijk geregeld!
Op 30 juni werd toen in de Vlaamse Raad het Decreet goedgekeurd houdende bescherming van het archeologisch patrimonium.
De tekst verscheen in het Belgisch Staatsblad van 15 september 1993.
In 1994 verschenen de uitvoeringsbesluiten, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 7 april 1994 en 20 april 1994.

Wij lichten hier enkele bepalingen van het decreet verder toe :

• Er mogen geen opgravingen meer gebeuren zonder toelating van de Vlaamse Regering of haar gemachtigde. In de huidige constellatie is dit het Instituut voor het Archeologisch Patrimonium (I.A.P.) (Art. 6, §1)
• Prospecties zijn toegelaten, behalve die met ingreep in de bodem (Art. 6, §2). Wie prospecteert, moet er wel rekening mee houden dat strikt genomen voor elke prospectie de toelating van de eigenaar nodig is.
• De verleende vergunning geldt voor een welbepaalde archeologische zone en voor een wel bepaalde termijn. Voorwaarden tot het bekomen van een vergunning zijn o.a. (Art. 6, §3):
  
  • Kwalificaties van de opgraver
  • schriftelijke overeenkomst met eigenaar en pachter, die de bestemming van de vondsten regelt. Wettelijk blijven alle vondsten het integrale eigendom van de eigenaar, dit in tegenstelling tot de wet in Nederland, die bepaalt dat archeologische voorwerpen het eigendom zijn van de staat.
  • Publiceren
  
  
• Bouwwerken kunnen stilgelegd worden bij toevallige vondsten. Bouw- en verkavelingsvergunningen kunnen worden opgeschort (Art. 7). Dit is een belangrijk artikel, waarmee we reeds meermaals privé-personen en bouwondernemers hebben kunnen overtuigen archeologische opgravingen toe te laten voorafgaand aan bouwwerken of verkoop.
• Art. 8 regelt de meldingsplicht : wie toevallig iets vindt, is verplicht zijn vondst binnen de 3 dagen te melden aan het I.A.P. In praktijk komt het hierop neer dat vondsten ook kunnen worden gemeld aan andere instanties, zoals de stadsarcheoloog, de provinciale archeoloog, de universiteit of in ons geval, aan AVRA.
• Metaaldetectoren zijn verboden, behalve in het kader van een toegelaten opgraving (Art. 9)
• Bij stillegging van werken of intrekking van bouw- of exploitatievergunningen is een financiële vergoeding voorzien (bvb. voor de benadeelde bouwheer) indien de werken meer dan 30 dagen stilgelegd worden. Van vergoeding is er echter geen sprake als men nagelaten heeft, de vondst op tijd te melden (Art. 10).

• Art. 11 : er wordt een Vlaamse Archeologische Raad (V.A.R.) opgericht, samengesteld door de Vlaamse Regering. Deze raad geeft advies aan de Vlaamse minister, bevoegd voor het archeologisch patrimonium, bvb i.v.m. bescherming van archeologische zones, vergunningen voor opgravingen of het beleid van de archeologie. Zo stelde de V.A.R. reeds op verzoek van de minister een deontologische code op voor de archeoloog, die recent door de minister bekrachtigd werd. In de memorie van toelichting bij het decreet staat dat het de bedoeling is, dat in de V.A.R. zouden vertegenwoordigd zijn: de universiteiten, de provinciale en gemeentelijke instellingen, de musea, de verenigingen, inclusief de verdienstelijke onderzoekers die niet professioneel in de archeologie werkzaam zijn. De huidige voorzitter van AVRA (Guido Cuyt) was tot 2003 lid van de V.A.R.
• het I.A.P. voert het beleid inzake het archeologisch patrimonium, doet zelf aan wetenschappelijk onderzoek en neemt het secretariaat waar van de V.A.R. (Art. 12)

• De Vlaamse Regering kan een lijst opstellen van te beschermen archeologische zones. Om het even wie kan een voorstel doen om een terrein te laten beschermen (Art. 13 tot 23). Het opstellen en het afhandelen van het dossier dienaangaande is echter zeer omslachtig.
• Art. 25 bepaalt dat in beschermde archeologische zones bouwwerken verboden zijn zonder vergunning van de bevoegde minister.
• In beschermde archeologische zones zijn ook verboden : eerste diepploegen, ontstronkingen en alle vormen van ingrijpende terreinwijzigingen (Art. 26)

• Art. 35 : gevangenisstraffen + boetes

1. Hoofdstuk I - Algemene Bepalingen
2. Hoofdstuk II - Opgravingen en toevalsvondsten
3. Hoofdstuk III - Instellingen
4. Hoofdstuk IV - Bescherming
5. Hoofdstuk V - Beheer en subsidiëring
6. Hoofdstuk VI - Strafbepalingen

Terug naar de A.V.R.A. Homepage